Dobre prawo dla NGO i aktywności obywatelskiej

By móc wpływać i zmieniać skutecznie. Jesteśmy przekonani, że organizacje społeczne muszą oddolnie budować swoje zaplecze i przygotowanie merytoryczne do ewentualnego udziału w debacie i procesie zmian prawa dotyczącego podstaw ich aktywności i działalności.

Co robimy?

Działamy w partnerstwie 28 (zob. więcej o 28. w ramach Mapy Drogowej III Sektor dla Polski) i zespole eksperckim ds. prawa w NGO przy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych od końca 2015 r., jak i prowadzimy własną działalność opiniodawczą i wspierającą w nielicznych, starannie wybranych sprawach.

 Jak?

Praca w zespołach. Szef Programu Prawnego – Przemysław Żak – jako ekspert bierze udział w spotkaniach ww. zespołów na temat stowarzyszeń, fundacji oraz ustawy o pożytku publicznym. Rozważane są w ich ramach problemy interpretacyjne obowiązującego prawa, diagnozowane bariery i problemy wymagające zmian, jak i pomysły jak inaczej można by było uregulować kwestie prawne organizacji społecznych i aktywności. Oznacza to od jednego do trzech spotkań miesięcznie (każde spotkanie to około 5 godzin wraz z przygotowaniem).

Opiniowanie i działania litygacyjne. Choć nie prowadzimy już doradztwa, to formułujemy opinie eksperckie oraz wspieramy zgłaszających się do nas w wybranych sprawach, w zależności od możliwości oraz stopnia wpisywania się sprawy w szerszy kontekst naszych działań strategicznych dla dobrego prawa.

Co to za rodzaj Waszych działań?

Jest to dla nas z pewnością działanie o strategicznym znaczeniu. Wymagające eksperckiej wiedzy i doświadczeń. Działanie strażnicze i rzecznicze jednocześnie. Chronione prawo? Wolność zrzeszania się i aktywności obywatelskiej (por. poniżej art. 12, 57 i najważniejszy 58 Konstytucji RP).

Art. 12. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji.

Art. 57. Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa.

 Art. 58. 1. Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się.

Zakazane są zrzeszenia, których cel lub działalność są sprzeczne z Konstytucją lub ustawą. O odmowie rejestracji lub zakazie działania takiego zrzeszenia orzeka sąd.

Ustawa określa rodzaje zrzeszeń podlegających sądowej rejestracji, tryb tej rejestracji oraz formy nadzoru nad tymi zrzeszeniami.

Po co?

By być przygotowanym. By budować zaplecze merytoryczne. By móc wpływać i zmieniać skutecznie. Jesteśmy przekonani, że organizacje społeczne muszą oddolnie budować swoje zaplecze i przygotowanie merytoryczne do ewentualnego udziału w debacie i procesie zmian prawa dotyczącego podstaw ich aktywności i działalności. Nasze doświadczenie pokazało że ciężko było dotąd z takim skoordynowanym zapleczem. Trzeba dyskutować, analizować, spisywać, przemyśliwać, zbierać argumenty i pomysły, formułować konkretne wnioski i uzasadnienia wcześniej. By nie być zaskoczonym. By biorąc udział w konsultacjach/procesie legislacyjnym czy nawet opiniując praktykę stosowania – móc sformułować realny, racjonalny głos/wypowiedź.

 Geneza, czyli skąd pomysł?

Od 2010 do 2014 zajmowaliśmy się poradnictwem prawnym i szkoleniami dla organizacji pozarządowych. Jednak co ważniejsze od grudnia 2010 do października 2015 byliśmy zaangażowani w działalność strażniczą i rzeczniczą wokół tematu Ustawy prawo o stowarzyszeniach (por. dla przykładu przebieg procesu w Sejmie druk 3019). Zaangażowanie naszego głównego eksperta – Przemka Żaka, a przez to całej Fundacji i jej zespołu – było na tyle duże do samego końca, że kontynuowanie tego tematu uznaliśmy za realizację naszej misji. Uznaliśmy, że nie możemy zostawić szeroko rozumianego zadania – ochrony i rozwijania wolności zrzeszania się i aktywności w tym w organizacjach społecznych – bez kontynuacji.

No dobrze, a konkrety o spotkaniach i działaniach gdzie?

Fakt. Naszym największym błędem przez 5 lat przy stowarzyszeniach było zaniedbanie wątku informacyjnego. Jednak dość 🙂 Z materiałami i informacjami ze spotkań możecie zapoznać się na stronie partnerstwa.

My również niniejszym (od września 2016) rozpoczynamy bieżące informowanie o wydarzeniach w tym działaniu na naszej stronie jak i na naszym fanpage’u na Facebooku.

Opracował Przemysław Żak, szef Programu Prawnego Fundacji