Jawność procesu wyboru członków do Rady Działalności Pożytku Publicznego.

Stańczyk postuluje proaktywne publikowanie informacji o kandydatach strony organizacji społecznych oraz list popierających ich organizacji na stronie Rady w BIP KPRM. Drobiazg? Może. W naszej opinii ułatwi to dostęp do informacji o wyborach i sprzyjać będzie spokojnej o nich dyskusji.

Skąd pomysł i o co wnioskowaliśmy?
Listy poparć kandydatów organizacji dotąd nie były publikowane na żadnym BIP. Za to jako informacja publiczna są dostępne na wniosek. To, kto kogo popiera, kto jakie ma poparcie, było jednak przy ostatnich wyborach przedmiotem dyskusji nieformalnych. Wyłowiliśmy z tego aspekt dotyczący jawności, a właściwie pewnej pozornej otoczki braku tej jawności. Stąd nabraliśmy przekonania, że warto to zmienić.

Po tym jak listy zostały nam udostępnione w trybie wnioskowym, 7 grudnia 2018 roku, złożyliśmy wniosek na podstawie KPA do Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego pana Piotra Glińskiego [zob. FOLDER]. Postulujemy w nim, żeby w zakładce Rady w BIP Kancelarii Prezesa Rady Ministrów [TU] były publikowane listy kandydatów strony społecznej wraz z wykazami organizacji je popierających. Postulat również obejmuje publikowanie tam informacji o osobach powołanych w ramach poszczególnych nabór.

Warto wspomnieć, że aktualnie istnieje niezbyt spójna polityka informowania o Radzie. Część informacji bowiem znajduje się na stronie Pełnomocnika Rządu do Spraw Społeczeństwa Obywatelskiego i Równego Traktowania, a część w ww. zakładce. Do tego też staraliśmy się odnieść w naszym piśmie.

O uzyskaniu na wniosek o informację list poparć, co z nich wynika, i jakie widzimy problemy związane z aspektem reprezentatywności Rady – pisaliśmy pod koniec listopada [zob. TUTAJ].

Proaktywna transparentność wyborów, czyli jak to uzasadniliśmy?
Uważamy, że informacje dotyczące przebiegu procesu wyłaniania członków organu powinny być udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej w ramach stałej praktyki, ze względu na doniosłe znaczenie systemowe Rady. Rady, która zwróćmy uwagę ma charakter ogólnokrajowy i centralny. Jednocześnie są to informacje publiczne, które powinny być rozpatrywane jako pożądane do udostępniania w domyślny od 17 lat sposób tj. na BIP.

Rola Rady
Art. 35 ust.2 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie zawiera katalog zadań Rady. Lektura tego przepisu podkreśla ww. znaczenie Rady, jakie w oczach Ustawodawcy powinna mieć ona dla organizacji pozarządowych. Dość wspomnieć o wpływie na proces legislacyjny oraz na powstawanie polityk publicznych w formie programów rządowych, o ile tylko mają związek z działalnością pożytku lub funkcjonowaniem organizacji pozarządowych. Interesująca jest też funkcja o mediacyjnym potencjale tzn. wyrażanie opinii w przypadku sporów między organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi, czy też zbieranie i dokonywanie analizy informacji o prowadzonych kontrolach i ich skutkach.

Ustawa o dostępie do informacji
Naszą propozycję oparliśmy też na podstawie prawnej znajdującej się w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Oczywistym jest potrzeba wykazania przedmiotowych informacji jako informacji publicznych. Tu wykazanie, że jest to informacja o sprawach publicznych, pozostaje o tyle prosta, że mamy do czynienia z procedurą wyboru członków kolegialnego organu opiniodawczo-doradczego, który ma realny wpływ na proces decyzyjny Przewodniczącego Komitetu i współpracę z organizacjami pozarządowymi organów administracji rządowej, jak i na działania legislacyjne oraz praktykę współpracy samorządu z NGOsami.

Ciekawostką jest próba postawienia postulatu wykładni, zgodnie z którą realizacja procedury wyboru do Rady kwalifikuje się pod te informacje publiczne, które są obowiązkowe do publikowania w BIP. Jeśli nawet nie będzie w tym zakresie zgody, to pozostaje bezsprzeczne, że organ władzy publicznej na gruncie art. 8 ust. 3 Ustawy o dostępie do informacji publicznej ma możliwość publikowania w BIP również innych niż obligatoryjne informacji publicznych.

Podsumowując
Stoimy na stanowisku, iż transparentność wyboru członków Rady Działalności Pożytku Publicznego jest niezbędna dla budowania przez nią zaufania środowiska NGO i realnego rozważania jej reprezentatywności. Powinna też pozytywnie wpływać na odpowiedzialne działania organizacji, wspierających określonych kandydatów, zachęcając do interesowania się, jeśli nie kontrolowania jak reprezentują oni środowisko w pracach Rady. Powinno to też służyć pełnej współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz lepszej realizacji zadań Rady. Co więcej, uważamy, iż publikacja przebiegu procesu wyboru w Biuletynie Informacji Publicznej jest wyrazem przestrzegania i rozwijania standardów transparentności działań i ich rozliczalności w rozwiniętym demokratycznym państwie prawa.

Chcesz zapoznać się z wnioskiem?
Jest dostępny TUTAJ.

Odpowiedź udostępnimy i omówimy po jej otrzymaniu.

Autorzy:
Karolina Stawarz – wolontariuszka Fundacji Stańczyka
Przemysław Żak – szef Programu Dobre Prawo, przemyslaw.zak  (AT)  stanczyk.org.pl

Zobacz informacje o naszym monitoringu Lex Pro Bono Communi TUTAJ

Informacje dodatkowe:
1. Folder publiczny prowadzonej sprawy dot. jawności wyborów do Rady Działalności Pożytku Publicznego.
https://drive.google.com/drive/folders/1CPQoUxQSYfMsaxUNM_j-J3ygYHoIP0wg

2. Pierwszy tekst o działaniu z końca listopada 2018 r.

O reprezentatywności Rady Działalności Pożytku Publicznego.