Miejskie jednostki organizacyjne

Co mają ze sobą wspólnego: Żłobek nr 2, Dom Pomocy Społecznej przy ul. Łanowej 43, Teatr Groteska, Szkoła Muzyczna I stopnia nr 1 i ZIKiT? Wszystkie te podmioty są krakowskimi miejskimi jednostkami organizacyjnymi (dalej: MJO). Czym właściwie jest  miejska jednostka organizacyjna, kto i po co ją tworzy?

Zadania miasta

Ustawowym (Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym) zadaniem Gminy jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Oznacza to, że Kraków szereg usług musi dostarczyć wszystkim mieszkańcom. W Krakowie jest zameldowanych niespełna 800.000 ludzi (GUS – stan na dzień 31 XII 2017). By otrzymać faktyczną liczbę osób korzystających z szeroko rozumianych działań samorządu należałoby uwzględnić również choćby studentów czy osoby z obrzeżnych gmin, ale de facto uczące się czy pracujące w Grodzie Kraka. Stolica Małopolski ma zatem skomplikowane i zróżnicowane zadania do wykonania. Ich celem jest zapewnić nam wszystkim funkcjonowanie lub obsługę m.in. gospodarki nieruchomościami, dróg, zaopatrzenia w wodę, transportu publicznego, ochronę zdrowia, cmentarze czy edukację publiczną.

Czym są MJO?

W celu wykonywania tak skomplikowanych zadań, w myśl ww. ustawy, Gmina może m.in. tworzyć jednostki organizacyjne. W Krakowie takich jednostek jest aż 402 (na podstawie Biuletynu Informacji Publicznej). Ustawa nie wymaga w tym zakresie stworzenie minimalnej ilości jednostek czy odpowiadających za konkretną gałąź działalności Gminy, a jedynie daje samorządom taką możliwość. Co ciekawe, choć ustawa przewiduje powoływanie takich podmiotów, to sama definicja gminnej (miejskiej) jednostki organizacyjnej nie pojawia się w prawodawstwie.
Statut Miasta Krakowa w § 3 ust.16  definiuje „miejskie jednostki organizacyjne” jako jednostki organizacyjne utworzone przez Miasto Kraków w celu realizacji jego zadań, nie wchodzące w skład Urzędu Miasta Krakowa i nie będące spółkami prawa handlowego.” MJO mają ułatwić wykonywanie i koordynowanie poszczególnych zadań. Charakterystycznym dla MJO jest to, że to Miasto ma wpływ na działanie takiej jednostki choćby poprzez jej powoływanie (likwidowanie), nadzorowanie czy wybór osób kierujących jednostką.
W doktrynie przyjmuje się najczęściej, że katalog MJO jest szeroki pod względem prawnym. Jednostki mogą być formalnie częścią Gminy (bez osobowości prawnej) lub być wyodrębnione prawnie jako byt niezależny. Jednostki te mają (w określonych ramach) autonomię jeśli chodzi chodzi o kierowanie działaniami, nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych, czy zarządzanie przekazanym od Miasta majątkiem.

MJO w Krakowie

W praktyce w wyłącznej kompetencji Rady Miasta jest moc: tworzenia, likwidacji
i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek (oczywiście Rada decyzje te podejmuje w drodze uchwały).

Istniejące w Krakowie jednostki są pogrupowane na poszczególne obszary działalności:

=> edukacja (np. przedszkola, szkoły publiczne, zespoły szkół, szkoły muzyczne, młodzieżowe domy kultury),

=> instytucje kultury (np. biblioteki, muzea, teatry),

=> komunalne (np. Zarząd Budynków Komunalnych czy Zarząd Zieleni Miejskiej),

=> pomoc społeczna i zdrowie (np. MOPSy, Domy Dziecka i żłobki),

=> porządek publiczny i bezpieczeństwo (np. Straż Miejska).

Ponadto istnieją jednostki udzielające świadczeń zdrowotnych, Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej, dla których organem założycielskim jest Miasto Kraków (Szpital Specjalistyczny im. S. Żeromskiego w Krakowie). Na Stronie BIP Krakowa nieskategoryzowane zostały np. Grodzki Urząd Pracy w Krakowie, Komenda Miejska Państwowej Strażu Pożarnej czy Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego.


Działania Stańczyka

Wszystkie miejskie jednostki organizacyjne wykonują zadania samorządu i zarządzają jego majątkiem, a każde z tych działań wpływa na jakość codziennego życia danej grupy mieszkańców. Jako Fundacja Stańczyka staramy się nie tylko przybliżyć Wam te instytucje, ale aktualnie prowadzimy starania, by praca MJO była bardziej przejrzysta dla krakowian. Postulujemy, by jednostki te, wzorem Urzędu Miasta Krakowa, upubliczniły rejestry zawieranych przez siebie umów. Weryfikujemy poprawność i sprawność odpowiedzi na wnioski o dostęp do informacji publicznej. Przypominamy też, że każda
z jednostek prowadzi własną stronę Biuletynu Informacji Publicznej.
Śledźcie naszą stronę, by dowiedzieć się o efektach naszej pracy i wnioskach z niej płynących.