Komisje Rady Miasta – czym są, jak działają?

Główna, Rewizyjna, planowania przestrzennego i ochrony środowiska. To nazwy jednych z wielu działających w Krakowie komisji. Czym są, jak działają i co robią?

Czym są komisje, na jakiej podstawie działają

Komisje to organy pomocnicze Rady Miasta, których członkami są radni. Mają istotny wpływ na politykę miasta i ostateczny kształt uchwał, gdyż dyskusje na tym tym etapie są często najbardziej szczegółowe. W praktyce Rada Miasta głównie na podstawie prac poszczególnych komisji podejmuje strategiczne dla Miasta decyzje.
Możliwość funkcjonowania komisji przewiduje ustawa o samorządzie gminnym, jednak nie wymaga ich istnienia, ani nie określa zakresu ich działań. Poza jednym wyjątkiem. Komisja Rewizyjna, której nazwa, podstawowe zasady wyboru i zadania są ustalone przez ww. ustawę. Zasady i tryb działania komisji Rewizyjnej gminy ustalają już w Statutach – uchwałach będących kluczowym aktem prawnym określającym sposób organizacji danej gminy. Część z komisji krakowskich powoływana jest już na poziomie Statutu Miasta Krakowa, a są to: Komisja Główna, Komisja Dyscyplinarna, oraz wspominana Komisja Rewizyjna.
Pozostałe 16 komisji zostało powołanych na mocy uchwał zwykłych.

Czym się zajmują komisje

Każda z tych komisji ma określony zakres merytoryczny swoich zadań ustawowo przypisanych jako zadania gminy np. w zakresie infrastruktury i zyskuje odpowiednią nazwę. Ustawodawca przewidział dwa typy komisji: doraźna i stała. Te pierwsze, powoływane są na potrzeby konkretnych, zazwyczaj nagłych, zadań i przestają działać wraz z ich załatwieniem. Te drugie trwają ,z założenia, całą kadencję, a ich główne zadanie to opiniowanie projektów uchwał czy proponowanie nowych uchwał. Na ten moment w Krakowie komisje doraźne nie działają (w przeszłości pracowały komisje m.in. w sprawie nowelizacji Statutu, czy analizy funkcjonowania instytucji kultury).

Komisja podlegają tylko Radzie Miasta (a nie np. Prezydentowi czy urzędowi), jako najwyższemu samorządowemu organowi stanowiącemu i kontrolnemu. Każda komisja przedkłada Radzie plan prac oraz sprawozdania z działalności. Same nie są organami samodzielnymi, nie posiadają szczególnych kompetencji. Komisje jednak, mają szereg zadań i uprawnień tj. doradztwo i inicjowanie działań Rady, opiniowanie spraw i projektów uchwał w zakresie swej działalności, a także wspominaną już inicjatywę uchwałodawczą. Kontroluje wykonywanie uchwał Rady, ocenia sprawozdania Prezydenta, miejskich jednostek organizacyjnych oraz dzielnic. Komisja przy tym winna współpracować z innymi komisjami oraz organizacjami pozarządowymi. Sama

Najbardziej charakterystycznym zadaniem komisji jest udział w procesie legislacyjnym. Projekt uchwały przedkładany Radzie przed pierwszym czytaniem wymaga opinii właściwej komisji. Komisja(podobnie jak Prezydent) opinię tę musi dostarczyć i przedstawić Radzie najpóźniej… w trakcie czytania, co w praktyce może oznaczać to, że radni opracowania merytoryczne mogą otrzymać niedługo przed głosowaniem. Czy wówczas zostaje wystarczająco dużo czasu na sumienne zapoznania się z dokumentami, pozostawiamy pod rozwagę Państwu. Sama komisja decyduje w trybie takim jak Rada – zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym (chyba że ustawa stanowi inaczej). Komisje mają możliwość powołania (co najmniej trzyosobowych) zespołów w celu analizy danego problemu i przygotowania merytorycznego stanowiska Komisji.

Tworzenie, skład komisji

Jednym z pierwszych działań radnych każdej kadencji jest powołanie komisji stałych oraz ustalenie ich składu. Krakowski Statut wymaga, by każda komisja stała liczyła co najmniej 5 członków. Dodatkowe wymogi dotyczą komisji Głównej i Rewizyjnej. w skład tych komisji wchodzą radni delegowani przez kluby radnych lub ich koalicje, w liczbie zapewniającej reprezentację wszystkim klubom lub ich koalicjom. Zmiany personalne w komisjach są możliwe, jednak każdorazowa decyzja odwołująca dotychczasowego członka lub powołania nowego członka jest dokonywana w formie uchwały. Rada wybiera przewodniczącego i wiceprzewodniczących wszystkich komisji spośród kandydatów przestawionych przez samą komisję. Odwołania również odwołuje Rada na wniosek komisji. Radny może pełnić funkcję przewodniczącego tylko w jednej komisji, co skutkuje nierzadko zaawansowanymi rozmowami i debatami poprzedzającymi decyzje Rady, klubów i samych radnych, który z rajców ma przewodzić danej komisji. Z założenia komisje mają gromadzić radnych-ekspertów z danej dziedziny będących w stanie merytorycznie dyskutować i rzetelnie wypracować najbardziej korzystne rozwiązania. Członek Rady jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji, do których został wybrany.

Posiedzenie Komisji Głównej, kwiecień 2015

Diety, diety…

Rajcom przysługują zwrot kosztów podróży służbowych oraz dieta za swoją pracę związaną z pełnieniem swojej funkcji. Co ciekawe, dieta to nie wynagrodzenie, rozumiane w pojęciu ogólnym, a bardziej rekompensata utraconych (przewidywanych lub faktycznych) zarobków radnego. Radni otrzymują wypłaty nie tylko za pracę na sesjach Rady, ale również za pracę w komisji czy zespole kontrolnym Komisji Rewizyjnej do których został powołany. Przewodniczącym i wiceprzewodniczącym komisji także przysługuje dodatek. Radni sami ustalają zasady jak będzie wypłacana dieta i według jakiego wzoru, jednak górną granicę wysokości diet określa ustawa o samorządzie oraz rozporządzenie rady ministrów. W ramach ciekawostki zamieszczamy wzór na zryczałtowaną dietę ustalaną proporcjonalnie do uczestnictwa w pracach rady i komisji, czy frekwencji.:

Przykładowo wyjaśniamy, iż: F – to wartość stałego dodatku funkcyjnego, który dla wiceprzewodniczącego komisji wynosi 0,08. Chętnych rozwiązania całej zagadki odsyłamy do uchwały ustalającej wysokość diet (nr XXIII/223/03 – dostępna na BIP -Biuletynie Informacji Publicznej), ze względu dbałość o przejrzystość tego tekstu. Rocznie ta kwota,według medialnych wyliczeń, oscyluje w okolicach 30 tys. złotych. Zarobki oraz majątek radnych, z racji pełnionych funkcji, są informacją publiczną, a sami radni zobowiązani są do składania corocznych oświadczeń majątkowych (osoby bardziej zaintrygowane tematem zachęcamy do ich analizy, oświadczenia są oczywiście na BIP).

Informowanie o pracach komisji

Praca radnych, jej przebieg i efekty są istotne dla mieszkańców Krakowa, niezależnie od tego na ile krakowianie są tym zainteresowani. Osobom chcącym aktywnie uczestniczyć w decyzjach podejmowanych w sprawie Grodu Kraka umożliwia to już Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. W ustępie 2 w art. 61 ustawy zasadniczej mamy zagwarantowane Prawo do uzyskiwania informacji, która obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Ta gwarancja dotyczy również prac i obrad komisji przy Radzie Miasta. Co ciekawe sami radni, niebędący członkami danej komisji mogą aktywnie uczestniczyć w posiedzeniach poprzez składanie wniosków czy zabieranie głosu w dyskusji. Oczywiście nie będąc członkiem danej komisji, nie ma prawa udziału w głosowaniu.

Urząd Miasta Krakowa, sala, w której odbywają się sesje Rady Miasta Krakowa

Krakowskie komisje

Po przedstawieniu podstawowych informacji o komisjach, jej pracach i funkcjonowaniu, pragniemy pokrótce scharakteryzować cel działania poszczególnych komisji w Krakowie.

Wymagana ustawowo Komisja Rewizyjna, o której w tekście już wspominaliśmy, jednak jej rola jest znacząca i nieco inna od pozostałych. Powołana jest w celu kontroli, w imieniu Rady, działalności Prezydenta, jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych. Powierza się jej kontrolę legalności, rzetelności, celowości i gospodarności działalności Prezydenta, podporządkowanych mu jednostek oraz jednostek pomocniczych gminy. Komisja Rewizyjna opiniuje wykonanie budżetu gminy i występuje z wnioskiem do Rady w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium Prezydentowi. Statut Krakowa wymaga od Prezydenta i innych wspomnianych podmiotów udzielania wszelkich informacji oraz udostępniania dokumentów na żądanie Komisji Rewizyjnej lub zespołu kontrolnego tej komisji, chyba że uniemożliwia to przepis prawa. Opiniuje również wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania Prezydenta. Komisja Rewizyjna również może tworzyć zespoły kontrolne, które mają za zadanie skontrolować poszczególne podmioty i przygotować sprawozdanie zawierające m.in. propozycje wniosków i zaleceń pokontrolnych.

Kolejną działającą w Krakowie komisją jest Komisja Główna, która liczy 13 radnych. Współdziała ona z Przewodniczącym w koordynacji pracy organów Rady i radnych. W jej obowiązkach leży m.in. opracowanie i przedstawienie Radzie do uchwalenia planu pracy Rady na dany rok czy rozstrzyganie sporów między organami Rady oraz między organami Rady a radnymi. Komisja ma za zadanie określanie środków finansowych na obsługę klubów radnych i kontrolę ich wydatkowania.
Zakres działań pozostałych komisji, po zapoznaniu się z jej nazwą, jest już bardziej intuicyjny, jednak poniżej przestawiamy listę powołanych komisji wraz przykładowymi obszarami dziań:
Komisja Budżetowa – m.in. opiniuje projekt budżetu miasta, analizuje sprawozdania z realizacji budżetu, opiniuje projekty uchwał dotyczących podatków i innych opłat lokalnych, ocenia systemy finansowania miejskich jednostek organizacyjnych oraz efektywności ich gospodarowania,wyraża opinię w sprawie udzielenia Prezydentowi absolutorium

Komisja Infrastruktury – jej przedmiotem działań jest m.in.: komunikacja i transport zbiorowy, utrzymanie infrastruktury drogowej, organizacja ruchu drogowego, utrzymanie zieleni, zaopatrzenie miasta w energię elektryczną, cieplną, wodę itd , gminne cmentarze

Komisja Mienia i Rozwoju Gospodarczego – jej obszar to zagadnienia dotyczące gospodarowania mieniem komunalnym; działanie i rozwój instytucji bankowych, handlu, usług, rzemiosła oraz działalność gospodarcza w dziedzinie turystyki; promocja i eksport myśli technicznej ośrodka krakowskiego, targowiska, przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw komunalnych, a nawet rolnictwo.

Komisja Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska – obszary jej działalności to: strategii rozwoju przestrzennego, prawidłowości działania urzędów i instytucji miejskich w zakresie architektury i nadzoru budowlanego, inicjowanie i opiniowanie działań planistycznych (plany miejscowe i studia),opiniowanie opracowań z zakresu planowania przestrzennego, w tym: pod względem ekologicznym i prawidłowej gospodarki zasobami naturalnymi, działania na rzecz ochrony powietrza, wody, gleby, upraw, zieleni komunalnej i zadrzewień;

Komisja Edukacji zajmuje się szeroko rozumianą polityką w zakresie edukacji, tj. szkoły i przedszkola samorządowe: zagadnienia dydaktyczne, wychowawcze, organizacyjne i finansowe; udostępnienie obiektów sportowych młodzieży, współpraca ze stowarzyszeniami i klubami,  Radni i mieszkańcy; infrastruktura Miasta w zakresie oświaty i wychowania;

Komisja Zdrowia i Profilaktyki oraz Uzdrowiskowa zajmuje się: profilaktyką zdrowotna, promocją zdrowego trybu życia; zapobieganiem uzależnieniom, zapobieganie chorobom zakaźnym, stan sanitarny miasta, ochrona zdrowia dziecka od poczęcia; organizacją ochrony zdrowia; monitorowaniem zakładów opieki zdrowotnej; medycyna szkolna i szczepienia ochronne; funkcjonowanie aptek;

– Komisja Kultury i Ochrony Zabytków – jej przedmiot działania to: działalność kulturalna – miejskie instytucje upowszechniania kultury i miejskie instytucje artystyczne; współpraca ze środowiskami kulturalnymi i artystycznymi; współpraca przy organizacji kulturalnych imprez; kontakty kulturalne miasta z zagranicą i innymi ośrodkami w Polsce; ochrona zabytków, a w szczególności odtwarzanie i zachowanie funkcji miasta jako ośrodka nauki i kultury;

Komisja Praworządności – prawidłowość działania urzędów i instytucji miejskich w zakresie załatwiania skarg i wniosków obywateli, interweniowanie w drastycznych lub nagminnych przypadkach nieprzestrzegania prawa przez urzędy itd.; Komisja współpracuje z Komendą Miejską Policji i Strażą Miejską. Opiniuje także projekty uchwał i rezolucji Rady, w tym projektów przepisów gminnych;

 

– Komisja Rodziny, Polityki Społecznej i Mieszkalnictwa prowadzi sprawy w zakresie polityki społecznej Krakowa, inicjuje działania dla zapewnienia stabilnego życia rodzinnego i wychowania w rodzinie; inicjuje i opiniuje działania w kierunku poprawy warunków materialnych rodzin, wychowania dzieci i młodzieży w duchu poszanowania wyższych wartości,propagowanie instytucji rodziny zastępczej; zagadnienia socjalne polityki mieszkaniowej;

Komisja Ekologii i Ochrony Powietrza – zagadnienia strategii ochrony środowiska i powietrza, inicjowanie działań na rzecz zmniejszenia degradacji środowiska, opiniowanie i inicjowanie działań w celu wykorzystania alternatywnych źródeł energii,podejmowanie działań na rzecz ochrony terenów zielonych i zagospodarowania terenów pod parki miejskie, użytki ekologiczne;

Komisja Sportu i Kultury Fizycznej – wspieranie inicjatyw klubów sportowych w zakresie imprez sportowych,czuwanie nad rozwojem bazy sportowej i dbanie o istniejące obiekty, w których uprawiany jest sport wyczynowy i rekreacyjny,współpraca z klubami sportowymi i związkami sportowymi w celu podniesienia sportu wyczynowego na wyższy poziom;

– Komisja Innowacji i Wykorzystania Funduszy Unijnych – polityka gospodarcza miasta w zakresie innowacji i rozwoju technologicznego, zagadnienia związane z budową systemów „inteligentnego miasta”, współpraca ze szkołami wyższymi miasta,opiniowanie wniosków związanych z wyznaczaniem nowych terenów inwestycyjnych i stref aktywności gospodarczej,współpraca z organizacjami pozarządowymi i szkołami na rzecz kreatywnego miasta i edukacji obywatelskiej w zakresie innowacyjności, promocja programów regionalnych i unijnych,

Komisja Promocji i Turystyki – przedmiot działania to promocja Krakowa w Polsce i zagranicą; współpraca z pozamiejskimi instytucjami oraz przedstawicielami środowisk działających na terenie Krakowa, w tym ze środowiskami akademickimi i twórczymi;współpraca zagraniczna i krajowa; kontakty między władzami samorządowymi a mieszkańcami: inspirowanie oraz wspieranie działań podnoszących efektywność przepływu informacji oraz wiedzy mieszkańców o samorządzie,

Komisja Dialogu Obywatelskiego – monitorowanie działań Dzielnic Miasta Krakowa,pracy wydziałów i jednostek organizacyjnych Urzędu Miasta Krakowa oraz pozostałych jednostek budżetowych; współpraca z organizacjami pozarządowymi, prowadzenie konsultacji działań miasta w zakresie inwestycji i działań bieżących,

Komisja ds. Zbadania Zmian w Związku z Realizacją Organizacji Ruchu w Strefach Płatnego Parkowania, Projektu Mobilny Kraków oraz Polityki Transportowej dla Miasta Krakowa – najmłodsza pośród wszystkich komisji, ma na celu Kontrolę polityki transportowej, zmian w organizacji ruchu w strefach płatnego parkowania i funkcjonowania projektu „Mobilny Kraków” w zakresie: komunikacji w mieście, w tym lokalnego transportu zbiorowego, utrzymanie infrastruktury, zawieranych umów i procesu prowadzenia zamówień publicznych, audytu wydawanych zezwoleń do strefy B,

Komisja Dyscyplinarna – rozpatrywanie zarzutów dotyczących wykonywania mandatu radnego, definiowanie zasad etycznych postępowania radnego, podejmowanie działań zapobiegających konfliktom.

Liczba komisji oraz obszarów jakim każda z nich się zajmuje daje obraz wielości zadań jakim Radnym i Prezydentowi przychodzi stawić czoła przy zarządzaniu tak dużego i skomplikowanego organizmu jakim jest Królewskie Miasto. Będąc świadomymi tego trudu, namawiamy mieszkańców by czynnie brali udział na każdym etapie podejmowaniu decyzji. Ważne jest aby to mieszkańcy, czyli my wszyscy, doradzali, konsultowali, ale i monitorowali cały proces zmian w naszej najbliższej okolicy, by zmiany te były przemyślane i dostarczały korzyści możliwe największej grupie Krakusów i Krakusek.

 

Opracował Andrzej Wiekiera