Fundacja Instytut Myśli Obywatelskiej im. Stańczyka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w marcu 2009. Jej założyciele i fundatorzy to dwaj absolwenci prawa i politolog, którzy na bazie swoich zainteresowań i doświadczeń z monitoringu finansowania samorządowej kampanii wyborczej w 2006 roku, postanowili kontynuować działania strażnicze jako organizacja pozarządowa.

Misją Fundacji jest działanie na rzecz przejrzystości, jawności i kontroli obywatelskiej w życiu publicznym oraz rozwoju potencjału organizacji społecznych. Fundacja, działając w imię wartości demokratycznych, stara się wpływać na przepisy prawne, a także na kulturę obywatelską w Polsce.

Działania Fundacji skupiają się wokół stałych programów:

  • Przejrzysty Kraków – pod tą nazwą kryje się wieloaspektowy monitoring organów administracji publicznej w Krakowie. W ramach tego programu prowadzimy między innymi monitoring Rady Miasta i Dzielnic Krakowa, a także monitoring powiązań pomiędzy osobami pełniącymi funkcje publiczne na terenie Krakowa a podmiotami biznesowymi.
  • Działania strażnicze – (program zakończony) tutaj naszą uwagę kierowaliśmy głównie ku władzom na poziomie centralnym. Podejmujemy wiele mniejszych działań – w znacznej mierze dzięki pracy wolontariuszy. Zajmowaliśmy się między innymi monitoringiem składek członkowskich w partiach politycznych i monitoringiem Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, czy nagrodami w Sejmie i Senacie.
  • Program Dobre Prawo (od 2016/17) – nakierowany na działania centralne wokół pilnowania oraz rzecznictwa wokół dotychczasowych jak i proponowanych rozwiązań prawnych mających znaczenie dla podstawowych praw i wolności objętych działaniami Fundacji tj. głównie prawa do informacji oraz wolności zrzeszania się i aktywności społecznej w formule organizacji. Poza tym Program obejmuje planowanie działań edukacyjnych jak i animowanie dyskusji w zakresie prawa w działalności obywatelskiej. Dobre Prawo to efekt ewolucji w wyniku doświadczeń i dojrzewania tej części działań z poprzedniego – Programu Prawnego, który pierwotnie skupiony był wokół działań szkoleniowych i doradczych dla ngosów oraz obsługi prawnej Fundacji. Wraz z ewaluacją blisko 5 letniego doświadczenia przy zmianie prawa o stowarzyszeniach i innych skierowanych na legislację aktywności, jak i pozostałych doświadczeń w ramach prac strategicznych (2014-2016) Program zmienił zarówno nazwę, obszar działań jak i funkcję – oddzielając się od zespołu prawników przy Fundacji, na rzecz służenia jedynie myśleniu i organizowaniu samych działań statutowych.

Fundacja wspiera ideę free culture. W przekonaniu osób ją współtworzących, kultura jest dobrem wspólnym i ze swej definicji powinna być wolna, dlatego też Fundacja opowiada się za rozluźnieniem restrykcyjnego prawa autorskiego i wszechobecnej cenzury w cyberprzestrzeni. Odwołując się do poglądów L. Lessiga pragnie, by twórca sam wybierał optymalną formę zakresu ochrony swojego dorobku artystycznego. Dlatego wszystkie utwory, powstałe w Fundacji, są rozpowszechniane na licencji Creative Commons 3.0

Fundacja Instytut Myśli Obywatelskiej im. Stańczyka jest niezależną, niedochodową organizacją pozarządową. Środki finansowe na jej działalność pochodzą z dotacji, darowizn, grantów i subwencji osób prawnych, a także odpłatnej działalności pożytku publicznego. Fundacja jest niezależna od instytucji politycznych, a jej członkowie nie są przynależni do żadnej partii politycznej, w swej działalności zaś kierują się zasadami jawności, apolityczności, obiektywizmu i profesjonalizmu.