Śledząc nasze działania być może zwróciliście uwagę, że dzielnice, i to co wokół nich, są w dużej mierze przedmiotem naszego zainteresowania. Mając na uwadzę rolę tych jednostek w codziennym życiu krakowian przedstawiamy Wam kilka podstawowych informacji, które ułatwią kontakt z organami  takimi jak Rada dzielnicy oraz staną się wskazówką przy rozwiązywaniu lokalnych problemów czy rozwijaniu pomysłów.

Jednostka pomocnicza i jej granica

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym daje gminom możliwość powoływania jednostek pomocniczych, czyli sołectwa oraz dzielnice, osiedla
i inne.Podstawowymi jednostkami pomocniczymi Krakowa, jako gminy miejskiej na prawach powiatu są dzielnice. Genezy dzielnicowych granic można doszukiwać się
w historii Grodu Kraka.  Najistotniejsze wydarzenia to przyłączenie podkrakowskich gmin niemal 100 lat  temu (przedsięwzięcie nazywane “Wielki Kraków) oraz powstanie Nowej Huty. Formalnie jednak dzielnice tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy. Również ewentualne zmiany granic winny być konsultowane z mieszkańcami tej jednostki. W 1991 roku Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę w sprawie utworzenia 18 dzielnic miejskich. (Czy wiesz, drogi Czytelniku, w której z nich mieszkasz? tutaj możesz sprawdzić;) )


Regulacje

Dzielnica nie posiada osobowości prawnej, a swoją działalność prowadzi ramach osobowości prawnej Miasta na podstawie upoważnień.  
Status dzielnicy (i innych jednostek pomocniczych) regulowany jest prawem powszechnym – wspomnianą ustawą o samorządzie gminnym oraz prawem lokalnym: Statutem Miasta Krakowa, a także statutami poszczególnych dzielnic, uchwalanymi przez Radę Miasta.  Statuty zawierają przepisy dotyczące zakresu działania dzielnic, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki. Warto wspomnieć, że dla każdej z dzielnic uchwalone są odrębne Statuty, mimo tego, że ich treść jest tożsama ( pomijając Bronowice, które w wyniku zamieszania podczas głosowania radnych, jako jedyne nie mają w Statucie zmian wprowadzonych w marcu 2018).


Kompetencje i zadania

W publicznej dyskusji, szczególnie przedwyborczych, nierzadko można usłyszeć diagnozę o potrzebie zwiększenia kompetencji jednostek pomocniczych Krakowa. Jednak jakie zadania i kompetencje mają dzielnice? Zostały one wskazane w Statutach dzielnic.
Do zakresu ich działania należą m.in:
Wybór, planowanie i ocena realizacji zadań dotyczących bezpośrednio obszaru dzielnicy  i służących zaspokajaniu potrzeb jej mieszkańców w określonych dziedzinach (np. prac remontowych szkół i żłobków; budowy, modernizacji: określonych dróg, zieleńców, skwerów oraz infrastruktury rekreacyjnej; dzielnicowych programów wspierania działalności miejskich placówek: oświaty, kultury, sportu, pomocy społecznej i zdrowia)
W kompetencji dzielnicy jest również wnioskowanie do Rady Miasta, Prezydenta Miasta oraz do miejskich jednostek organizacyjnych w sprawach istotnych dla mieszkańców dzielnicy ( tj. lokalizacji obiektów handlowych, kultury, terenów zielonych, rekreacyjnych  i sportowych; zgłaszania postulatów do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego; rozwiązań ruchu komunikacyjnego i  innych publicznych o znaczeniu lokalnym.) Dzielnica ma także możliwość opiniowania spraw istotnych dla mieszkańców dzielnicy (dot. m.in studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, projektów aktów prawa miejscowego; tworzenia lub likwidacji placówek oświaty i upowszechniania kultury; zamierzeń inwestycyjnych na etapie ustalania lokalizacji inwestycji celu publicznego). Ponadto, a może przede wszystkim, zadaniem dzielnicy jest  komunikacja z mieszkańcami, działanie na rzecz rozwoju samorządności społeczności lokalnych oraz przyjmowanie mieszkańców w ich sprawach indywidualnych należących do zakresu działania dzielnicy. Jej rolą jest współdziałanie z organami Miasta, szkołami, placówkami służby zdrowia, służbami porządkowymi oraz organizacjami społecznymi i innymi organizacjami mieszkańców.
Reasumując, dzielnica ma realizować część zadań publicznych dotyczących jej terenu, aby usprawnić funkcjonowanie Gminy.

Samorządność

Szereg obowiązków i zadań w praktyce wykonywany jest przez organy dzielnicy: Radę i Zarząd. To te organy decydują o kierunkach działań jednostki pomocniczej.  Rada dzielnicy jest organem stanowiącym i kontrolnym. Obraduje na sesjach zwyczajnych i nadzwyczajnych, które zwoływane są w miarę potrzeb, nie rzadziej niż raz na kwartał. Rada  przede wszystkim podejmuje uchwały w wyżej wymienionych sprawach oraz występuje do Rady Miasta o przekazanie zadań wykraczających poza ten katalog. Rada może powoływać komisje. Radni dzielnicowi wybierają i odwołują Zarząd dzielnicy oraz przyjmują jego roczne sprawozdania z działalności. Warto wspomnieć, iż m.in. grupa 50 mieszkańców może zainicjować proces podejmowania uchwał, w drodze inicjatywy uchwałodawczej.
3-5 osobowy Zarząd jest organem wykonawczym dzielnicy. W ramach swych obowiązków przygotowuje projekty uchwał Rady oraz wykonuje lub nadaje odpowiedni bieg uchwałom. Gospodaruje mieniem dzielnicy. Zapewnia obieg informacji między organami dzielnicy  i Miasta oraz mieszkańcami dzielnicy. Corocznie sporządza  sprawozdania ze swojej działalności.  W Krakowie Członkowie Zarządów oraz Rad dzielnic otrzymują dietę za udział w pracach na sesjach Rady, Zarządów, komisji powoływanych przez Rady dzielnic oraz zespołów problemowych.  Wybory, które zarządza Rada Miasta, są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym, a kadencja Rady dzielnicy z zasady trwa 4 lata (aktualna kończy się w 2018 roku) .

 

Sesja Rady Dzielnicy XIV Czyżyny, 18 lutego 2015



Przejrzystość i działania Stańczyka

Działalność organów dzielnicy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Obejmuje w szczególności prawo każdego do uzyskania informacji, wstępu na sesję Rady i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających  z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów dzielnicy i komisji.
Jako Fundacja Stańczyka aktywnie działamy na rzecz sprawnego, przejrzystego i partnerskiego działania dzielnic. Nagrywaliśmy sesje rad dzielnic, współtworzyliśmy Forum Rad dzielnic, czy braliśmy udział w konsultacjach dot. zmian w Statutach dzielnic. Najświeższym działaniem jest publikacja opinii prawnych związanych z funkcjonowaniem dzielnic, które zostały sporządzone na potrzeby Urzędu Miasta Krakowa. Złożyliśmy także wniosek do Prezydenta, by opinie te były przez Urząd Publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej.

Mamy nadzieję, że przybliżyliśmy Wam zasady funkcjonowania Rady i, że zachęci do Was do (bardziej aktywnego) udziału życiu najbliższej okolicy, w której mieszkacie (wierzymy, że już Wiecie, która dzielnica to ta “Wasza”).

– Ustawa o samorządzie gminnym (z dnia 8 marca 1990, tj.  Dz. U. z 2017 r. poz. 1875)

 

Opracował Andrzej Wiekiera